DANH NHÂN, PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC, XÃ HỘI, XÃ HỘI HỌC TẬP

Bác Hồ: tấm gương học tập suốt đời

By


Giúp Con Học, 7-3-2011 — Phạm Minh Khải có bài viết trên báo Hậu Giang (4-7-2008) với nhiều tư liệu kể về tấm gương học tập suốt đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Tự học tập và học tập suốt đời là một luận điểm quan trọng trong tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục. Trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc (1947), Bác viết: “Lấy tự học làm cốt”. Ngày 21-7-1956, nói chuyện tại lớp nghiên cứu chính trị khóa I, Trường Đại học Nhân dân Việt Nam, Bác dặn: “Học hỏi là một việc phải tiếp tục suốt đời. Suốt đời phải gắn liền lý luận với công tác thực tế. Không ai có thể tự cho mình đã biết đủ rồi, biết hết rồi. Thế giới ngày ngày đổi mới, nhân dân ta ngày càng tiến bộ, cho nên chúng ta phải tiếp tục học và hành để tiến bộ kịp nhân dân” (Hồ Chí Minh toàn tập, tập 8, tr.215).

Học để làm gì?

Bác viết: “Học để làm việc, làm người, làm cán bộ. Học để phụng sự đoàn thể, giai cấp và nhân dân, Tổ quốc và nhân loại. Muốn đạt mục đích đó thì phải: Cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư” (Sđd, tập 5, tr.684). Như vậy, quan niệm về học tập của Bác rất toàn diện: Học tập tri thức đi đôi với rèn luyện đạo đức cách mạng; học tập nhằm hoàn thiện đạo làm người, nâng cao trình độ và năng lực hoàn thành nhiệm vụ; học để phục vụ lợi ích của Đảng, nhân dân, Tổ quốc và cả nhân loại.

Bác Hồ nói chuyện, thăm hỏi các cháu nhi đồng ở thị xã Vinh (1961)

Bác Hồ phê phán nghiêm khắc tệ giấu dốt, lười biếng học tập, tự cho mình là giỏi nhất thiên hạ. Năm 1957, Người nói với lớp lý luận chính trị khóa I trường Nguyễn Ái Quốc: “Cái gì biết thì nói biết, không biết thì nói không biết. Kiêu ngạo, tự phụ, tự mãn là kẻ thù số một của học tập” (Sđd, tập 8, tr.499). Năm sau, trong bài đạo đức cách mạng đăng trên tạp chí Học tập số 12, năm 1958, Bác viết: “Hiện nay, chủ nghĩa cá nhân đang ám ảnh một số đồng chí. Họ tự cho mình là cái gì cũng giỏi, họ xa rời quần chúng, không muốn học hỏi quần chúng và chỉ muốn làm thầy quần chúng” (Sđd tập 9, tr.290).

Trước khi ra đi tìm đường cứu nước (1911), Bác đã học lớp trung đẳng (lớp nhì) tại Trường Quốc học Huế và lớp cao đẳng (lớp nhất) ở Trường Tiểu học Quy Nhơn với thầy Phạm Ngọc Thọ. Trong thời gian hoạt động ở nước ngoài, Người có học ở Trường Đại học Phương Đông (1923), Đại học Quốc tế Lênin (1934), nghiên cứu sinh Viện nghiên cứu các vấn đề thuộc địa (1937) với luận án về cách mạng ruộng đất ở Đông Nam châu Á. Nhưng Bác chỉ nhận mình tự học và trên thực tế cả cuộc đời Bác vẫn tự học là chính. Năm 1935, dự Đại hội Quốc tế Cộng sản lần thứ VII, Người ghi vào phiếu lý lịch của mình như sau: Trình độ học vấn: tự học; ngoại ngữ: Pháp, Anh, Nga, Đức, Ý, Trung Quốc.

Bác học ngoại ngữ, học viết báo, nghiên cứu chủ nghĩa Mác-Lênin, nghiên cứu và tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại, đặc biệt là văn hóa phương Đông và văn hóa phương Tây. Người biết và sử dụng thông thạo trên mười ngoại ngữ nhờ tự học chứ không qua một trường đào tạo chính quy nào. Người học ở sách báo, đồng nghiệp, bạn bè, nhân dân. Người học từ thực tiễn sinh động ở các nước đế quốc, nước thuộc địa, ở phong trào cách mạng trên thế giới. Phát biểu với sinh viên trường đại học Băng Đung trong chuyến thăm Indonesia năm 1959, Người nói đại ý: Khi còn trẻ, tôi không có dịp đến trường học. Cuộc sống, du lịch và làm việc là trường đại học của tôi. Trường học ấy đã dạy cho tôi khoa học xã hội, khoa học quân sự, lịch sử và chính trị. Nó dạy cho tôi yêu nước, yêu loài người, yêu dân chủ và hòa bình; căm ghét áp bức, ích kỷ…

Đại tướng Hoàng Văn Thái kể rằng, năm 1969, mỗi lần đến làm việc, ông thường thấy trên chiếc bàn con bên giường của Bác để đầy sách báo đang xem. Ông lo lắng đến sức khỏe của Bác, nên đề nghị: “Thưa Bác, Bác mệt, Bác nên đọc ít, để nhiều thời gian nghỉ ngơi thư thả cho lại sức”. Bác trả lời, giọng như tâm sự mà rành rẽ, dứt khoát từng lời: “Chú bảo Bác không đọc sách báo ư ? Dù già yếu cũng phải học, phải đọc sách báo nâng cao hiểu biết và nhất là để nắm vững tình hình chứ !”. Những cuốn sách Người đọc ở thời gian cuối đời là các cuốn: Cuộc kháng chiến chống xâm lược Nguyên Mông, Vấn đề cải tiến chữ quốc ngữ, The truth about Vietnam (sự thật về vấn đề Việt Nam, NXB. Green Leaf Classic, 1966).

Cuộc đời của Bác là một quá trình: vừa học tập vừa hoạt động cách mạng; học tập để hoạt động cách mạng, đạt được mục đích, lý tưởng của mình; qua hoạt động cách mạng, không ngừng học tập, hoàn thiện tri thức và nhân cách của bản thân. Người là nơi hội tụ với tầm cao nhất tinh hoa văn hóa nhân loại, xứng đáng với sự tôn vinh của tổ chức UNESCO: Hồ Chí Minh, anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt xuất. Quá trình ấy đã tạo nên Hồ Chí Minh, một thầy giáo mẫu mực, một nhà giáo dục vĩ đại. Người đã để lại tấm gương cao đẹp về tinh thần tự học và học tập suốt đời mà chúng ta phải noi theo.

(Tổng lượt đọc: 4,433; Đọc trong ngày: 1)

One Response to Bác Hồ: tấm gương học tập suốt đời

  1. TTD on March 7, 2011 at 12:42 PM

    Chuyên mục Nói-Viết theo gương bác Hồ của Phòng Giáo dục, TP. Vinh có ghi lại những kỷ niệm không bao giờ quên với Bác:

    Bác có phong cách diễn đạt chính xác, cụ thể, dùng từ ngữ quen thuộc, dễ hiểu, gần gũi, phù hợp với đối tượng, làm cho ta mỗi khi nghe Bác nói thì vẫn như đang xem Bác làm và ngược lại. Tìm hiểu các bài viết, các bài nói chuyện của Bác với cán bộ và nhân dân, chúng ta càng thấy rõ điều đó. Xin nêu vài ví dụ:

    - Trong buổi nói chuyện cho lớp cán bộ lãnh đạo cấp huyện ngày 18/1/1967, Bác đưa ra câu chuyện: Trước Cách mạng tháng 8/1945, trong vùng giải phóng ở Tân Trào có làm một nhà văn hoá. Một hôm, có 1 cán bộ nam, 1 nữ đến diễn thuyết. Họ nói rất say sưa.

    Lúc đó, Bác ghé sang một người bên cạnh hỏi: Ông có hiểu gì không? Ông ta lắc đầu nói: Không hiểu gì cả? Bác liền nói: Cái đó cũng dễ hiểu thôi vì mấy đồng chí kia nói nhiều lại dùng những chữ cao xa, nào là “chủ quan”, “khách quan”, tiêu cực, tích cực… Trình độ hiểu biết của đồng bào ta còn hạn chế nên họ không hiểu.

    - Ngày về thăm Nông trường Đông Hiếu (Nghĩa Đàn) 10/12/1961, ngồi trên xe đi qua bệnh xá của Nông trường, Bác hỏi chú Mạnh (Giám đốc Nông trường): Khu vực này là cơ quan của chú phải không? Dạ, đây là bệnh xá. Bác liền chữa lại: nên gọi là nhà thương!

    Thấy dòng khẩu hiệu ghi trên băng côn, treo ở phía trước “Nhiệt liệt hưởng ứng chiến dịch Lam Trà nổi sóng” (chiến dịch do Đảng bộ Nghệ An phát động) nhưng do cắt chữ không có dấu nên Bác yêu cầu chú Mạnh đọc cho Bác nghe rồi nhắc nhở: phải viết chữ có dấu để nhân dân dễ hiểu và kẻ xấu không lợi dụng xuyên tạc được.

    Trước lúc ăn trưa, chú Mạnh nói: hôm nay mời Bác bữa cơm, sản phẩm là do Nông trường tự làm ra. Bác liền cười vui và hỏi lại: Thế 100% là do Nông trường làm ra à (dạ). Bác bảo: Thế muối cũng do Nông trường làm à!

    - Trong buổi nói chuyện với Đảng bộ Nghệ An ngày 14/6/1957, khi nói đến sự đoàn kết với người Hoa kiều, Bác giải thích cặn kẽ cả ý và nghĩa của câu chữ để mọi người cùng hiểu: Việt – Hoa là anh em. Biên giới nước ta và Trung Quốc có một cửa quan. Từ thời Tưởng Giới Thạch về trước, chúng gọi là Trấn Nam Quan. Trấn tức là trị, là trấn áp. Từ 1949, khi Trung Quốc thống nhất, cụ Mao Trạch Đông ra lệnh sửa chữ Trấn Nam Quan thành Mục Nam Quan. Mục là hoà mục, là anh em.

    - Đưa ra vấn đề nào đó, đặc biệt là vấn đề có tính lý luận thì Bác gắn với ví dụ, dẫn chứng cụ thể, không nói chung chung. Trong bài viết đăng ở Báo Nhân dân ngày 18/1/1960, khuyên mừng Tết Nguyên đán tiết kiệm, Bác viết: Nếu có bao nhiêu tiền bỏ ra mua sắm hết để đánh chén lu bù, thế là mừng Xuân một cách lạc hậu, lãng phí, không Xuân.

    Nên nhớ rằng, hiện nay chúng ta phải cần, kiệm xây dựng nước nhà, xây dựng chủ nghĩa xã hội. Không nên vì một cớ gì mà quên nhiệm vụ ấy. Ví dụ: Việc đáng chê vừa rồi, vì được mùa to, 20 xã ở huyện Yên Thành liên hoan hết 123 con lợn, 8 con bò, 3 con bê. Đó là chưa kể số tiền chi tiêu vào muối, gạo, rượu, chè…

    Khi phê bình một số địa phương chưa thực hành tiết kiệm, Bác nói: Chăm sóc trâu, bò để sản xuất chứ không phải để liên hoan, để đánh chén. Trung ương thường nhắc nhở các địa phương: Chúng ta phải ra sức sản xuất và tiết kiệm. Nhiều nơi đã thực hiện tốt. Nhưng có nơi, giấy gửi đi hình như chữ bị hao mòn, chữ “tiết kiệm” lại hoá ra chữ “tiết canh”.

    Rồi Bác đưa ra dẫn chứng mà Bác đọc ở báo Hải Phòng: Vì cán bộ thiếu gương mẫu, ở xã Mỹ Phúc nạn lạm sát lợn vẫn thường xẩy ra. Khánh thành trạm bơm cũng giết 2 con lợn. Hợp tác xã tổng kết giết 4 con lợn, ăn cơm tập đoàn cũng giết 1 con lợn…

Leave a Reply

%d bloggers like this: