MÔN HỌC TỰ NHIÊN, SINH, SỐNG TỐT - HỌC VUI

Cây Thanh hao hoa vàng


Giúp Con Học, 27-02-2012 — Loại cây này còn có tên là thanh cao, thảo cao, ngải si, ngải hôi, ngải đắng… Ngoài tác dụng nổi bật là chữa sốt rét, nó còn được dùng chữa đau trong xương, chữa ung thư và tiêu diệt tế bào bạch cầu bị bệnh.

Ở Việt Nam, từ thế kỷ 14, Tuệ Tĩnh đã dùng thanh hao hoa vàng để chữa sốt rét. Năm 1989, nhà nghiên cứu Đinh Huỳnh Kiệt cùng cộng sự đã công bố kết quả phân tích thành phần hóa học của Thanh hao hoa vàng mọc hoang và chiết suất artemisinin để chữa sốt rét cho bộ đội. Từ đó, phong trào nghiên cứu trồng và chiết xuất artemisinin từ loại cây này bùng phát. Cây Thanh hao hoa vàng đã được trồng ở rất nhiều địa phương ở miền bắc Việt Nam như là: Vĩnh Phúc, Thanh Hóa, Thái Bình…là cây thân thảo sống trong vòng 1 năm, cao 1-3 m. Lá mọc so le, phiến lá nhẵn, dọc gân chính và thân non có lông thưa, ngắn. Cụm hoa là những đầu nhỏ, tụ lại ở ngọn thân và cành. Quả hình trứng, lá và hoa có mùi thơm đặc trưng vị hơi đắng, toàn thân có mùi thơm nhẹ. Lá mọc cách, phiến lá xẻ lông chim 2 lần thành những dải hẹp, có lông mềm bao phủ. Lá già vàng rồi chết khô, không rụng vì cuống lá rất dai. Mỗi cành nhỏ có 3-7 cụm hoa. Mỗi cụm có 25-35 hoa, với 20-25 hoa lưỡng tính ở giữa. Hoa cái ở xung quanh. Kích thước hoa rất nhỏ, vỏ có rãnh dọc với các tuyến tinh dầu (1 gam hạt khô có 20-22.000 hạt).

Chất artemisinin trong thanh hao có tác dụng diệt ký sinh trùng sốt rét thể vô tính trong hồng cầu (đây là giai đoạn ký sinh trùng sốt rét hủy diệt hồng cầu, gây phản ứng rét run ở người bệnh). Chất này cũng có khả năng chữa ung thư vú và bệnh bạch cầu. Chỉ cần cho bệnh nhân ung thư uống hoặc tiêm artemisinin hay dẫn chất của nó. Với ung thư vú, 8h sau khi dùng artemisinin, 75% tế bào ung thư đã bị tiêu diệt, sau 16 h thì hầu hết các tế bào ung thư bị tiêu diệt. Các tế bào bình thường không bị ảnh hưởng. Với bệnh bạch cầu, artermisinin tiêu diệt các bạch cầu bị bệnh mà không ảnh hưởng đến tế bào lành.

Ở liều điều trị, artemisinin và các dẫn chất của nó không độc hại, kể cả với phụ nữ có thai và người suy gan, thận. Nhược điểm của artemisinin là bán phân hủy nhanh (sau 4 giờ). Vì vậy, bệnh nhân phải dùng thuốc liên tục sau mỗi 4 giờ.

Theo Đông y, thanh hao vị đắng, tính hàn, có tác dụng trừ nhiệt, trị đau trong xương, cắt cơn sốt rét, chống nắng. Lá Thanh hao là bộ phận chứa nhiều artermisinin nhất. Thu hoạch lá nên thu làm 2 đợt (sản lượng lá khô cao nhất là phương pháp thu hoạch lá nhiều lần/ 1 đợt, khi cây được khoảng 6 tháng chọn ngày nắng ta thu hoạch cành từ mặt đất trở lên khoảng từ 40 – 50 cm (phần lá vàng) phần còn lại chọn những ngày nắng, sáng chặt cây phơi ngoài ruộng, chặt đến đâu phơi ngay đến đó, chiều thu cây về dựng xung quanh nhà, không chất đống, sáng mai phơi tiếp nắng thứ 2 khoảng 15-17 giờ rồi lấy cây nọ đập vào cây kia, thu lấy lá phơi thêm 1 nắng, sàng, xảo để loại bỏ cọng to, dồn vào bao tải dứa để nơi thoáng mát, khô ráo.

Trong khi nếu thu lá trên cây còn xanh hàm lượng Artemisinin chỉ có 0,6%. Cây đã nở hoa hàm lượng Artemisinin còn 1%.

Các bài thuốc:

– Trị đau trong xương do nhiệt, ngày nhẹ đêm nặng: Thanh hao, sơn chi tử nhân, miết giáp, hoàng kỳ, tang bạch bì, bạch truật, tri mẫu mỗi thứ 10 g, hoàng liên 4 g, sài hồ, long đởm thảo, cam thảo mỗi thứ 7 g. Sắc nước uống mỗi ngày một thang cho đến khi khỏi.

– Chống sốt, nhức đầu, miệng khát do nắng nóng: Thanh hao, bạch phục linh, bạch biển đậu, liên kiều, dưa hấu mỗi thứ 10 g (dưa tươi 50 g), sinh cam thảo 6 g, thông thảo 6 g, hoạt thạch (tán nhỏ) 12 g. Sắc nước uống mỗi ngày 1 thang.

– Cắt cơn sốt rét: Thanh hao 40 g, cắt nhỏ ngâm nước 1 giờ rồi sắc uống. Mỗi ngày 1 thang.

Theo: Viện sốt rét ký sinh trùng Quy Nhơn, Vnexpress.net, vietbao.vn

(Tổng lượt đọc: 373; Đọc trong ngày: 1)

Leave a Reply

%d bloggers like this: